Çocukluk
çağının en sık karşılaşılan havale
çeşididir. 9 ay ve 5 yaş arasındaki
çocuklarda daha sık görülür, bu yaşların
dışında görülmesi çok nadirdir. Küçük
çocukların yaklaşık %3-4'üne varan
sıklıkta görülür. Ailevi olarak yatkınlık
gösterir.
Basit bir ateşli havale vücut sıcaklığının
hızla 39 c ve üzerine çıkmasıyla görülür.
Nöbetler genellikle iki taraflı kasılma
ve gevşemelerle seyreder. Genellikle
birkaç saniyeden 10 dakikaya kadar
sürebilir. Ama 15 dakikayı geçen,
aynı gün içinde tekrar eden, tek taraflı
nöbetlerin olduğu veya nöbet sonrasında
tek taraflı güç kaybı gibi bulguların
olduğu haller atipik olarak tanımlanır
ve daha ayrıntılı inceleme gerektirir.
Nöbet geçirenlerden ailede epilepsi
öyküsü olan, atipik özellikler taşıyanlarda,
nörolojik gelişiminde gerilik veya
daha önceden nörolojik hastalığı olanlarda
epilepsi riski normal kişilere göre
daha fazladır.
Ateşli havale sırasında ev ortamında
yapılabilecekler çok fazla değildir.
En önemlisi etrafında ona zarar verebilecek
cisimler varsa uzaklaştırmak, kafasına
ve vücudun diğer yerlerine darbe almaması
için yumuşak bir zemin sağlamak, evde
makattan uygulanabilen havale ilacı
varsa uygulamaktır. Havale sırasında
kol ve bacaklarını tutmak yanlış bir
uygulamadır çünkü istemsiz olan bu
hareketlere karşı koyucu kuvvetler
uygularsanız kırıklara neden olabilirsiniz.
Ateşli havalenin arkasından mutlaka
çocuk hekimine veya en yakın hastaneye
gidilmeli ve ateşin nedeni bulunarak,
gerekli tetkikler de yapılarak uygun
tedavinin başlanması gerekmektedir.
İlk 24 saat içinde havalenin tekrar
etme ihtimali nedeniyle genellikle
24 saatlik gözlem uygulanmaktadır.
Bu gözlem sırasında tedavi başlanır
ve ateş yakın takip edilerek ateş
düşürücüler gerektiği zaman ve sıklıkta
verilir. Tekrar eden ateşli hastalarda
ailenin uyumsuzluğu veya paniği hissedilirse
hekim tarafından bazı ilaçlar başlanabilir.
Bir kez bile ateşli havale geçiren
ve özellikle ebeveynleri panik olan
çocukların evinde makattan uygulanabilecek,
yüksek ateşte havale geçirmesini engelleyebilen
veya nöbet sırasında nöbeti durdurabilen
ilaçlar bulundurulması önerilir.
Sizin
koku ve teninizi bebeğinizin hissetmesini
sağlayın. Böylece bebeğiniz kendini
güvende hissedecek ve huzurlu
olacaktır. Güven kazanması için
her ağladığında yanında bulunun,
elinizle ona dokunarak , yaklaşarak
, konuşarak yanında olduğunuzu
hissettirebilirsiniz.
Bebeğinizle
konuşurken sesinizin tek düze
ve monoton olmamasına ve gerekli
tonlamaları iyi kullanmaya çalışınız.
Bol
bol emziriniz. doktorunuz aksini
önermediği sürece 6 ay sadece
anne sütü veriniz.
Beslemeleri,
uykuyu düzenli bir hale getirerek
bebeğinize erken olarak biyoritm
kazandırabilirsiniz.
Bebeğinizi
dolaştırırken yüzü dışa gelecek
şekilde tutunuz ki etraftaki herşeyi
rahatça görebilsin.
Ilık
bir suyla biraz doldurulmuş bir
bebek küvetinde , kafası hariç
suyun içinde kalacak şekilde günlük
olarak banyo yaptırmak onu rahatlatacaktır.
Bu arada el ve ayaklarını çırpmasını
sağlayarak oyun oynayabilirsiniz.
Bebeğinizin
2 aydan sonra 'agu' gibi sesleri
çıkartıp çıkarmadığına dikkat
edin, onun çıkardığı sesleri siz
de taklit edin ve konuşun.
Bebeğinize
yumuşak tonla şarkılar veya ninniler
söyleyin. Yorucu ve yüksek sesli
olmayan müziklerden dinletin.
Hareket
gelişimi
Bebeğiniz
yüzükoyun konulduğunda kendini
boğulmaktan kurtarabilir,başını
yana çevirebilir, 2 aydan sonra
da başını kaldırabilir. Fakat
uykuda yüzükoyun pozisyonda asla
yatırmıyoruz, çünkü göğüs ve kalbe
bası nedeniyle ani bebek ölümleri
bildirilmiştir.
El
ve ayaklarına dokununca çekmek
isteyebilir.
0-6
AY
Kişisel ve sosyal gelişim
Bebeğinize
sık sık dokunun, okşayın.
3
aylıkken ellerini seyretmeye ve
el hareketlerini gözlemlemeye
başlarlar. Bunu yapmıyorsa bileklerine
sesli veya renkli bilezikler takarak
farkına varmasını sağlayabilirsiniz.
Aynalı
, yumuşak , hafif oyuncaklarla
oynatın.
Zihinsel
ve dil gelişimi
Üzerinde
sarkan oyuncakların, sesli cisim
ve hayvancıkların bulunduğu oyun
minderlerine sırt üstü yatırıp
o cisimlere dokunarak , çekerek
oyun oynamasını sağlayın.
5.
aydan sonra artık cisimleri daha
iyi tutabileceği için tutmaya
uygun oyuncaklar alın.
Bebeğinizin
her iki kulağının arkasından değişik
sesler çıkartıp sese yönelmesini
bekleyin. sesli ve renkli cisimleri
elinizle dolaştırıp takip etmesini,
dokunmasını sağlayın.
Bebeğiniz
destekli oturmaya başladıktan
sonra önüne yastık konulup yastığın
üzerine de oyuncaklarından koyun,
oynamasını sağlayın.
Hareket
gelişimi
Bebek masajları yapın.
5.
aydan sonra destekli oturtmaya
başlayın. Önüne oyuncak koymayı
ihmal etmeyin ve yanından ayrılmayın.
Gün
içinde kısa sürelerle yüzükoyun
yerde durmasını sağlayın , karşısına
sevdiği bir oyuncağı koyun ve
siz de karşısına uzanarak ona
bakın ve konuşun.
0-12
AY
Kişisel ve sosyal gelişim
Bebeğiniz
henüz cisimlerin isimlerinin söyleyemeyeceği
için istediklerin parmağını uzatarak
gösterir. Siz o cismi eline verirken
mutlaka cismin ismini mutlaka
söyleyin.
El
çırpma oyunu oynayın. İlk zamanlarda
alıştırmak için elinizle destekleyerek
alkış yaptırın.
Ee- cee oyunu oynayın.
Bay-
bay yapmayı öğretin. Yere düşürülen
oyuncakları kızmadan ve nesnelerin
isimlerini söyleyerek ona tekrar
verin. Çıkan sesten hoşlandığı
ve sizinle oyun oynadığını düşündüğü
için büyük ihtimalle tekrar atacaktır.
Oynamaya devam edin, gülün, eğlenin.
Oyuncağı hemen vermeden, onun
nerede olduğunu farketmesini sağlayın.
Biberonunu
destekleyerek tutmasını ve ondan
bir şeyler içmesini sağlayın,
daha sonra desteğe ihtiyacı olmadan
kendisi becerebilecektir.
Otururken
ve sizin yanınızdayken eliyle
kavrayıp dişlerini kaşıyabileceği
salatalık, havuç gibi gıdalardan
verin.
Etraftan
farklı uyaranlar alması için dışarıya
çıkarın, çocukları seyrettirin,
oynatın.
Artık
her şeyi kavrayabileceği ve ağzına
götüreceği düşünülerek etrafında
tehlikeli ve küçük cisimler bulundurmayın.
Her
zaman çocuğunuza ismiyle seslenin.
Emeklemeye
başlayınca bazen siz de onunla
birlikte emekleyin, çok hoşuna
gidecektir.
Yaptığı
ve becerdiği şeyleri alkışlayın,
"aferin" deyin. Yapmak
isteyip yapamadıklarına yardım
edin ve "başarabilirsin,
yapabilirsin" deyin.
Zihinsel
ve dil gelişimi
İki
elini ayrı ayrı kullanabilir.
Sekiz aylıkken iki elinde de aynı
anda cisimleri tutabilir. Dokuz
aylıkken bir elinden diğerine
cisimleri geçirebilir, baş ve
işaret parmağıyla eşyaları tutabilir.
Tek
hecelerin tekrarlarını söyleyebilir
("de-de, ba-ba" gibi).
10 aylıkken bazı sesleri anlamlı
olarak söylemeye başlar.
Sesleri
taklit eder. Oyuncak ve hayvan
seslerini görsel olarak da gösterip
taklit edin. Etrafınızda kedi,
köpek, kuş gibi hayvanları gördüğünüzde
mutlaka farketmesini sağlayın
ve sesleri taklit edin.
Oyuncakları
arkanızda veya bir yere gizleyerek
sesini çıkartıp nerede olduğunu
bulmaya çalışın. Bulduğu zaman
"aferin" deyin, sarılın,
alkış yapın.
Hafif
ve zararsız kapların içine oyuncakları
koyma boşaltma oyunu oynayın.
İç
içe geçen ve ters yerleştirildiğinde
de kule olan oyuncaklarla oyun
oynayın.
Ortasında
çubuk olan ve halkaların çubuğa
geçirildiği oyuncaklarla oynayın.
Düğmesine
basarak ses çıkartan kitap veya
oyuncaklardan alıp siz gösterin,
sizin gibi parmağını kullanmasını
sağlayın.
Bir
yaş civarında basit komutları
anlayabilir. Onunla konuşurken
her zaman düzgün cümleler kullanın.
Hareket
gelişimi
Bebekler
6 ayı dolduktan sonra kısa süreli
olarak desteksiz oturmaya başlar.
Kendi başına tam oturması 7-8
ayı bulabilir. Mama sandalyesinde
oturtulmaya 6. aydan sonra başlanabilir
ama oturması daha iyi bir hale
gelince yani 7. aydan sonra daha
başarılı olunabilmektedir.
Yedinci
aydan sonra yüzükoyun yere koyup
sevdiği bir cisme ulaşması için
poposundan hafif destekle uzanmasını
ve sürünmesini, emekleme hareketlerinin
başlangıcını sağlayın.
Dokuz
ay civarında kanepelerin kenarlarına
tutunarak kalkabilir, sıralayabilir.
Bir
yaş civarında yürüme başlayabilir.
1-3 AY
Kişisel ve sosyal gelişim
Okuduğunuz
kitapları tiyatro canlandırmasına
dönüştürün.
Müzikli
oyunlar, çocuk şarkıları, tekerlemeler
öğretin.
Birlikte
müzik eşliğinde dans edin.
Oyuncak
bebeklerle evcilik oynayın. Bebeklerine
oyuncak malzemelerle su iirtme,
biberon verme, çatla ve kaşıkla
mama yedirme, altlarını bağlama,
kıyafet değiştirme yaparak günlük
yaşamı taklit edin.
Evdeki
basit malzemelerden oyun ve oyuncaklar
türetin.
Çevresindeki
nesnelerle kısa-uzun, soğuk-sıcak,
büyük-küçük, alt-üst, abla-abi
gibi kavramları öğretin.
Kaşık
çatal kullanma, diş fırçalama,
elini yüzünü yıkama ve kurulamayı
öğretin.
Dağıttığı
oyuncakları ve daha sonra da yatağını
toplamayı öğretin.
Televizyonda
eğitici çocuk programlarını kısa
süreli ve sınır koyarak seyrettirebilirsiniz.
Televizyon seyrederken yanında
oturup bazı kelimeleri tekrar
edip onun eğlendiği ve tepki verdiği
şeylere siz de benze tepkiler
verin. Şiddet içeren çizgi filmleri
kesinlikle seyrettirmeyin.
İki
yaşı dolduktan sonra tuvalet eğitimine
başlayın. Çok tepkili davranıyorsa,2
yaş sendromunu düşünüp ısrar etmeden
unutturup tekrar denemeler yapın.
2
yaş sendromu nedeniyle 18 aylıktan
sonra çocuklarınız her istediklerini
yaptırmak için ağlayacak, kafasını
bir yerlere vuracak, saçını yolacaktır.
Burada en önemli konu yapma deyince
o hareketi daha çok yapacaklarını
bilmenizdir. yani siz yapma dedikçe
o daha çok pekiştirilen bir davranış
olacak ve zaafınız olduğu çözecek,
bunu sonuna kadar kullanmaya çalışacaktır.
Bu durumlarda o hareketi yaparken
yanından umursamaz bir şekilde
geçip kendi işinize devam etmenizdir.
İstediklerini bu yolla elde edemeyeceğini
kısa sürede anlayıp vazgeçecektir.
Zihinsel
ve dil gelişimi
Nesneleri
kutu içine doldur- boşalt oyunu
oynayın.
Legolar
ile kule ve çeşitli objeler yapın,
takıp çıkartarak oynamasını sağlayın.
İki
yaşındaki bir çocuk burnun, gözünü,
ağzını, kulaklarını gösterebilir.
bebeklerinde ve kendinizde bunları
göstermesini isteyin.
Masada
oturarak kendi kalemlerle karalamalar
yapın. ne resmi yaptığını sorun.
Bir pano oluşturup yaptıklarını
oraya asın. Yaptığı resim ve karlamalr
için onu takdir edin.
Resimli
kitapları okuyun, resimleri gösterin,
resim üzerinde anlatımlar yapın.
Resimlere
bakıp "ağaç nerede, köpek
nerede, hangisi kuş" diye
sorun.
Kızlar
için evcilik oyunları, erkekler
için tamirat oyunları oynayın.
Rol alabilecekleri oyunlar kurun.
Mesela kuaförcülük, doktorculuk,
aşçılık oyunları kurun, rolleri
paylaşın.
Üçgen,
kare, daire gibi şekillerin yerleştirildiği
oyuncaklardan alın ve yerleştirmeyi
öğretin.
İpe
boncuk, makarna, makara dizerek
ve boyayarak kolyeler yapın.
Eşyaların
altı, üstü, önü, arkasının neresi
olduğunu öğretin. Dokunduğunuz
eşyaları sert, yumuşak, pütürlü,
büyük, küçük gibi tanımlayın.
Sayıları
ve renkleri ilgisi doğrultusunda
öğretmeye çalışın. "Beyaz
araba, yeşil ağaç, kırmızı toka
" gibi.
Hareket
gelişimi
Yürümeye
başladığında itebileceği, çekebileceği
ipli veya saplı, tekerlekli oyuncaklar
alın.
Yerdeki
oyuncaklarını uzanarak almasını
sağlayın.
Topa
ayakla vurmayı ve elle size odaklanarak
atmasını öğretin.
Kaçma
ve kovalamaca oyunları oynayın.
Sandalye
ve koltuklara çıkmasını öğretin.
Kendi boyuna uygun çocuk sandalye
ve masalarında aktiviteler yapın.
Oyun
parkına götürün.
Merdiven
inip çıkmayı öğretin. Salıncak
ve kaydırağa, bisiklete izin verin
ama çocuklar için güvenli olmasına
dikkat edin.
Top
ile sıraladığınız cisimleri devirmece
oynayın.