Bugün için çocuklarımızın sağlığını tehdit eden en önemli sorunlardan biri obesitedir.

Toplum sağlığı açısından değerlendirdiğimizde obesite, koroner kalp hastalığı ve ateroskleroz ile ilişkili en önemli sağlık problemlerinin başında gelmektedir. Son yıllarda yapılan çalışmalar aterosklerozun çocukluk yaş grubunda başladığını ve ileri yaşlarda bulguların ortaya çıktığını göstermiştir. Ateroskleroz için obesite, lipoprotein metabolizma bozuklukları, hipertansiyon, sigara kullanımı, diyabet, hareketsiz yaşam, stres, genetik yatkınlık risk faktörleridir. Türkiye'de ölüm nedenleri arasında birinci sırada ateroskleroz ve koroner kalp hastalıkları yer almaktadır. Aterosklerozun çocukluk çağında başlaması ve kolesterol düzeylerinin çocukluk ve adolesan döneminde yüksek olması erişkin dönemde ateroskleroz ve kardiyovasküler hastalık riskini arttırmaktadır. Bu nedenle kolesterol yüksekliği çocukluk çağında önem taşımaktadır.

Plazma lipidleri kolesterol ve trigliseridlerdir. Kolesterol tüm vücut hücre membranlarının ve hücre içi organellerinin yapısında bulunur. Total kolesterolün %25'i beyinde bulunur. Kolesterol safra asitlerinin öncülüdür. Kolesterol safra tuzlarının yapımı ve yağların sindirimi, yağda eriyen vitaminlerin emilimi içinde gereklidir. Vitamin D deride kolesterolden sentez edilmektedir. Ayrıca kortizol, aldosteron, testosteron gibi steroid hormonlar kolesterolden sentez edilir.

Cinsiyet, ırksal özellikler, yaş, vücut ağırlığı, beslenme şekli, günlük aktivasyon kolesterol düzeyini etkilemektedir. Çocukluk çağında hangi kan değerinin üzerinde yüksek kolesterol değeri kabul edilmesi gerektiği tartışılmaktadır. Kolesterol düzeylerinin sağlıklı değerlendirilebilmesi için en az sekiz saat ideali 12-14 saat açlık gereklidir. Tek başına kolesterol düzeyi yeterli değildir. LDL kolesterol, HDL kolesterol ve trigliserid birlikte değerlendirilmelidir. Anormal sonuç elde edildiğinde en az üç hafta sonra testin tekrarı gerekir.

Kolesterol değerleri:

Hiperkolesterolemi nedenlerini;

olarak sınıflandırabiliriz.

Ailevi Hiperkolesterolemi: Otozomal dominant geçiş gösteren lipid metabolizması bozukluğudur. Homozigot olguların sıklığı 1.000.000/1 iken heterozigot sıklığı 500/1 olarak tanımlanmaktadır. Homozigot formda ciddi hiperkolesterolemi vardır ve erken yaşta koroner kalb hastalığı riski söz konusudur. Özellikle dirsekler, diz, tibia üzeri gibi bölgelerde ksantomalar bulunur. Kornea kenarında lipid birikiminden oluşan arkus kornea erken çocukluk döneminde görülebilir. Bu olguların yaşam süreleri ileri derecede arterioskleroza bağlı olarak kısadır. Heterozigot hastalarda ise arterioskleroz gelişmesi daha geç olur, ksantomaların yerine ksantalezmalar görülür. Bu olgularda koroner kalp hastalığı gelişme riskinin akrabalarına göre çok yüksek oranlarda olduğu bildirilmektedir.

Genetik nedenler dışında, ikincil hiperkolesterolemi grubu içinde yer alan bozukluklarda olgularda araştırılmalıdır.İkincil nedenlerin başında obesite gelmektedir. Obez olguların çoğunda trigliserid düzeyleri yüksek, HDL kolesterol değerleri düşüktür. Diyabet, hipotiroidi, nefrotik sendrom, karaciğer hastalıkları gibi sistemik bozukluklar ve çeşitli ilaçlar hiperkolesterolemi ve dislipidemi yaratmaktadırlar.

Kolesterol değerlerinin yüksekliğinin koroner kalp hastalığına zemin hazırladığının tespit edilmesi sonucu kolesterol düzeylerinin taranması gerektiği ortaya çıkmıştır. Hiperkolesterolemi açısından taramanın yapılması çocukluk çağında da önem taşımaktadır. Özellikle ilerleyici aterosklerozu olan ve erişkin dönem için risk taşıyan çocuk ve adolesanları tespit etmek amacı ile tarama önemlidir. Bugün için halen Ailesel hiperkolesterolemisi olmayan çocuklarda ateroskleroz gelişimini yeterince tanımlayacak klinik bir yöntem bulunmamakta ve risk tanımlaması kolesterol düzeyine göre yapılmaktadır. Kolesterol taramasındaki değerlerin stres, hastalık, mevsimsel değişiklikler gibi faktörlerden etkilenmesinden dolayı genellikle iki ölçüm yapılması önerilmektedir. Normal değerler içinde bulunanlar 3-5 yılda bir izlenmelidir.

Tarama kriterleri

Tedavi
Yaşa uygun sağlıklı diyet ve fiziksel aktivite ile anormal lipid düzeylerinin oluşumunu önlemek, tedavinin temelini oluşturmaktadır. Önerilenler arasında dengeli kalori alımı daha fazla meyve, sebze , balık, tahıl tüketimi ve düşük yağlı süt ürünleri tüketimi yer almaktadır.Aşırı kilolu ve obez çocuklarda (TG?, HDL?): primer tedavi kilo kontrolü, diyet ve egzersizdir. İyi yönlendirilmeden ve izlenmeden verilen yağ ve kolesterol kısıtlı diyet karbonhidrat alımını artırmakta HDL düşüklüğü ve trigliseridde yükselme olmaktadır. Son çalışmalarda total yağ oranını değiştirmeden sature yağları poliansature yağlarla değiştirmenin LDL de %15 düşüşe neden olduğu gösterilmiştir. Düşük yağlı süt ürünleri tüketimi, 2 yaşından itibaren önerilmekte ,obezite ve aile öyküsü varsa yaş sınırı bir yaşa indirilmektedir. Diyette total yağ oranını çok azaltmadan alınan yağ çeşidini düzenlemek önemlidir. Çocukların fiziksel aktivitelerinin artması sağlanmalı,spor yapmaya yönlendirilmelidir.Hergün yada gün aşırı 45 dakika (minimum 20 dakika) egzersiz yapması sağlanmalıdır. Bilgisayar ya da televizyon karşısında günlük 2 saatten fazla zaman geçiren çocuklarda obesite riski artmaktadır.Bu nedenle bilgisayar izni günlük 1 saat olarak kısıtlanmalıdır.

Diyet ve egzersiz tedavisine rağmen kolesterol yüksekliği devam eden 10 yaştan büyük çocuklarda ilaç tedavisine geçilir.

Bugün için öncelikli olan, çocukluk çağında kolesterol yüksekliğinin tedavisinden önce, kolesterol yüksekliğinin tanınması ve önlenmesidir. Bu da süt çocukluğu döneminden itibaren uygun beslenme ve yaşam tarzı ile sağlanacaktır.

249 77 00 'ı arayarak randevu alabilir
ve ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz.