Görüntüleme
ünitemizde konvansiyonel röntgen
cihazı kullanılmaktadır. Konvansiyonel
röntgende hastayı geçen x
ışınları doğrudan gümüş bromür
emülsiyonu taşıyan röntgen
filmi üzerinedüşürülerek fotografik
bir görüntü elde edilir. Bu
incelemede iyonizan radyasyon
kullanılır.
RÖNTGEN
İLE HANGİ ÇEKİMLER YAPILABİLİR?
Röntgen,
kemik yapılar, akciğerler,
meme, sindirim sistemi ve
üriner sistemin incelenmesinde
kullanılır.
Düşük doz verilerek yumuşak
doku incelemeleri de yapılabilir.
RÖNTGEN ÇEKİMİNE GELİRKEN
DİKKAT
EDİLMESİ GEREKEN DURUMLAR
NELERDİR?
Gebe
ve gebelik şüphesi olan durumlarda
çekim ertelenmeli veya hasta
kendi doktoruna danışmalıdır.
Çekimin
yapılacağı bölgeye göre takılar,
gözlük veya metal objeler
çıkarılmalıdır.
Akciğer
veya kemik yapıların çekimi
için önceden hazırlık gerekmez.
Mammogram
özel bir rontgen filmidir.
Vücudun diğer bölgelerinde
yapılan radyolojik incelemeden
farklıdır. Hiçbir meme yakınması
olmayan kadına yapılan mamografi
baz mamografidir. Gelişmiş
ülkelerde düzenli olarak mamografi
yapılması, kadınlarda meme
kanserine bağlı ölüm oranını
hızla düşürmektedir.
Mammografi çekmek için çok
düşük dozlarda radyasyon verilir.
Her bir memenin iki yönlü
biri üstten diğeri yandan
çekilen filmidir. Çekilen
filmin daha net olması için
memenin 2 plaka arasında hafifçe
sıkıştırılması gerekir. Bu
sıkıştırma biraz rahatsızlık
verse de sadece birkaç saniye
sürecektir.
Pek çok olguda mammografi
henüz klinik bulgu vermeyen
tümörlerin ortaya çıkarılmasını
sağlar. Mammografi meme dokusu
içinde küçük kalsiyum çöküntülerini
de gösterir. Kalsiyum çöküntüleri
genellikle selimdir ancak
ince yıldızsı uzantılar şeklinde
ki çok küçük kalsifikasyonlar
(mikrokalsifikasyon) kanserin
erken dönem bulgusu olabilir.
Her yaştaki kadınlar için,
bir hekim tarafından meme
muayenesi yapılması, periyodik
sağlık kontrollerinin bir
parçasıdır. Ancak 35 yaşında
mutlaka bir mammografi alınmalı
(baz mammografi) daha sonra
50 yaşına kadar iki yılda
bir elli yaşından sonra her
yıl düzenli olarak çekilen
mamografilerle her iki meme
de radyolojik olarak takip
edilmelidir.
Ultrasonun
spesifik bir incelemesi olup, büyük
damarları incelemede kullanılır. Doppler
ultrason damariçi kan akımı hakkında
bilgi verir. Doppler yardımı ile damariçi
pıhtıları, plakları ve doğumsal oluşum
bozukluklarını görebiliriz. Damarlardaki
kan akım hızına göre hekime anjioplasti
için karar vermesine yardımcı olur.
Doppler kullanım alanları:
Boyun
büyük damarlarının incelenmesi(
inme, baş dönmesi vb.)
Üst
ve alt ekstremite arteryel sistemin
incelenmesi(damar tıkanmaları)
Üst
ve alt ekstremite venöz sistemin
incelenmesi(varis, pıhtıya bağlı
tıkanma),
Karın
içi büyük damarların incelenmesi(genişleme,
daralma, )
Erkek
üreme sistemi hastalıklarında(Varikosel,
impotans)
Voiding
Sistoüretrografi (VSUG) mesane ve
alt üriner sistemin değerlendirilmesi
için kullanılan bir X-ışını ile görüntüleme
yöntemi olup mesaneye bir sonda ile
verilen kontrast madde aracılığıyla,
işeme sırasında idrar yollarının görüntülenmesidir.
Çocuklarda üriner sistem infeksiyonunu
takiben vezikoüreteral reflü şüphesi
varlığında VSUG incelemesine gerek
duyulmaktadır.
Vezikoüreteral reflü genellikle doğumdan
itibaren bulunmakla beraber mesane
çıkışında darlık, mesanenin yetersiz
boşalımı, çok yüksek basınçla işeme
ve üriner sistem enfeksiyonları da
reflünün diğer sebepleri arasında
sayılabilir. Reflü sıklıkla üriner
sistem enfeksiyonu ile birlikte görülmekte
olup bu oran yenidoğanlar ile 1 yaş
altı bebeklerde %40, 1 yaş üstü çocuklarda
ise %25'tir.
VOİDİNG SİSTOÜRETROGRAFİ İÇİN ÇOCUĞUM
NASIL HAZIRLANMALI?
VSUG, X-ışını kullanan bir görüntüleme
yöntemi olduğu için metal cisimler
görüntüyü etkileyebilir. Bu nedenle
çocuğunuzun metal düğme ya da fermuar
içeren giysiler giymemesi gerekmektedir.
Başka bir hazırlık yapılmasına gerek
yoktur. Çocuğun inceleme sırasında
işerken de görüntülenmesi gerektiğinden
sakinleştirici ilaçlar kullanılmamaktadır.
İnceleme öncesi çocuğunuzu çekim hakkında
bilgilendirmeniz, çekimin çok daha
rahat gerçekleşmesini sağlamakta ve
gereksiz korkulara engel
olmaktadır.
Bu inceleme olası bir enfeksiyonun
böbreklere taşınmaması için aktif
idrar yolu enfeksiyonu varlığında
yapılmamaktadır. Bu nedenle tetkik
öncesinde idrar kültürü yaptırılması
gerekir. Kültürde mikrobik üreme varsa
enfeksiyon tedavi edildikten sonra
inceleme yapılmalıdır. Kültür temiz
ise herhangi bir sakınca yoktur.
Özellikle
taş hastalığı olmak üzere, çeşitli
böbrek ve idrar kanalı hastalıklarının
araştırılmasında kullanılan bir yöntemdir.
Radyasyon ışını altında görülür hale
gelen bir maddenin enjeksiyonu (kontrast
madde) sonrası belirli aralıklarla
filmlerin çekilmesi prensibine dayanır.
Normalde bağırsak içeriğinin görüntüyü
bozmaması amacıyla, işlem öncesinde
bağırsak içeriğinin dışarı atılması
için ilaç uygulaması erişkinlerde
yapılır. Çok küçük çocuklarda bağırsak
temizliği yapılmaz ve daha büyük çocuklarda
da mümkün olduğunca bağırsak temizliğinden
kaçınılmalıdır. İşlem aç karnına gerçekleştirilir.
Yine filmden önce verilen kontrast
madde miktarı çocuklarda daha azdır
ve kilolarına göre hesaplanır. Bu
verilen kontrast maddeye karşı bazen
alerjik reaksiyonlar gelişebilir.
Bu nedenle çocuğunuzun benzer veya
farklı maddelere karşı alerji öyküsü
varsa mutlaka doktorunuza bu durumu
bildiriniz. Çocuğun bu işlem sırasında
susuz kalmaması da (özellikle bağırsak
temizliği yapılan çocuklarda) bir
diğer dikkat edilmesi gereken konudur.
Bilgisayarlı
tomografi X ışınının kullanıldığı
bir radyolojik tanı yöntemidir.
Beyin, boyun, akciğerler, batın
organları ve ayrıca kemik yapılara
ait patolojilerde kullanılmaktadır.
Hasta gantry denilen içerisinde
çok sayıda fokal X ışınları
kaynaklarının yerleştirildiği
daire şeklinde bir açıklığın
içindeki masaya yerleştirilir
ve yatay düzlemde hareketli
olan masa ile tetkik edilecek
vücud bölümünün önce 1. adımda
filmi çekilip 2. adımda iç dairenin
döngüsel ve hastanın bulunduğu
masanın yatay hareketi ile kesit
görüntüler elde edilir. Tetkik
süresince akciğer ve batın organları
tetkik ediliyorsa masa hareketi
bitene dek hastadan en fazla
25-30 sn nefesini tutması istenir.
Beyin veya bel veya kemik yapıların
tetkiklerinde hastanın hareketsiz
durması yeterlidir.Görüntülerin
oluşması için geçecek kısa süre
sonrasında görüntüler kontrol
edilir ve ek kesitler gerekmez
ise tetkik sonlandırılır.
RADYOLOJİ
