RENTIP İHSANİYE TIP MERKEZİ, BURSA


       İHSANİYE TIP MERKEZİ
  RENTIP İHSANİYE TIP MERKEZİ, BURSA
 
RENTIP İHSANİYE TIP MERKEZİ, BURSA RENTIP İHSANİYE TIP MERKEZİ, BURSA
 
 
Ana Sayfa Hastalıklar VİTAMİNLER VE MİNERALLER
 
     
 
 
VİTAMİNLER VE MİNERALLER
   
   
 



Yaşamımızı devam ettirmek için belli sürelerle almak zorunda olduğumuz gıdaları kabaca iki gruba ayırabiliriz:

1- Karbonhidratlar (şekerler), yağlar, proteinler, kalsiyum, magnezyum ve fosfor gibi büyük miktarlarda alınması gereken makrobesleyiciler.

2- Çok az miktarlarda alınması gereken vitaminler ve elementler (mikrobesleyiciler). Mikrobesleyicilerin günlük alım miktarları, RDA (önerilen günlük alım) adı ile belirtilmekte olup mevcut gelişmelerin ışığında muayyen zamanlarda yenileniyor. Bu miktarların üzerinde alımlar gebelik, hastalık gibi özel bir durum olmadığı sürece, beklenmeyen birtakım sorunların oluşmasına sebep olabilir.

Vitaminler ve eser elementler arasında oldukça karmaşık etkileşimler mevcut. Birinin fazla miktarda alımı, hiç beklenmeyen bir diğerinin etkinliğinin azalması veya artmasına yol açabiliyor. Bunun anlamı şu: bir mikro besleyicinin etkinliğini arttırmak için onu yüksek dozda almak tam tersi etkiler oluşturabiliyor. Örneğin, dokuların bir nevi zehiri olan oksidasyon (paslanma) ürünlerini yok etmek için antioksidan vitaminlerden birini çok yüksek dozda almak, beklenenin tersine, oksidasyon ürünlerin artmasıyla sonuçlanabiliyor (E vitamini, C vitamini). Kanseri azalttığı bilinen A vitamininin fazla dozda verilmesi ters etki oluşturuyor.

Günümüzde çok sık kullanılan katkı maddeleri de vitaminlerin etkisizleşmesine yol açabiliyor (B12 vitamini). Akılda tutulması gereken en önemli nokta, mikrobesleyicilerin kendi aralarında inanılmaz karışıklıkta bir etkileşimin hüküm sürdüğünü bilerek, elden geldiğince doğal yollarla bu ihtiyacı temin etmeye çalışmak. Bunun için en basit temel kural düzenli spor yapmak, bol bol filtre edilmemiş su içmek ve günlük en az beş çeşit bitkisel gıda tüketmek. Bu basit yaklaşım ile yüksek oranda kalp damar hastalıkları koruyuculuğu sağlanmakla beraber, ruhsal ve fiziksel olarak sağlıklı bir yaşamın temelleri atılabilir.

Her coğrafyanın kendine özgü bir mineral/element derişimi mevcut. Minerallerin dağılım farklılığına bağlı olarak her coğrafyanın insanlarının mineral ve vitamin ihtiyacının farklı olması muhtemel. Mikrobesleyicilerin eksikliği veya dengesizliği düşünülüyorsa bu coğrafi etken mutlaka göz önünde bulundurulmalı ve bunun sağlıklı olarak değerlendirilmesi için yetkililer tarafından çevrenin (toprak, su) mineral derişimi tespit edilmesi oldukça faydalı olacaktır.

Aşağıda vitamin ve minerallerin etkileri özetlenmiş olup, sadece vitaminlerin bulundukları gıdalar belirtilmiştir. Eser elementlerin temini için kabaca çok çeşitte bitkisel ve hayvansal gıdanın tüketilmesi ve bol su içilmesi yeterli olacaktır. Kimi zaman bakır bir takı bile, cilt teması sayesinde yeterli bir bakır kaynağı olabilirken, gümüş bir yüzük de bunu sağlamaya yetebilir. Hassas dişler için üretilen özel diş macunlarından yeterli, hatta fazla oranda stronsiyum sağlanabilirken, ağızda dolgu var iken sakız çiğnenmesi ile o esnada kandaki cıva oranı 8 misline çıkıp vücuttaki selenyumu tüketebilir. Kağıt bir bardaktan sıvı tüketmek ile kanda kadmiyum (zararlı) düzeyi yükselebilir. Çoğumuzun evinde bulunan kristal bir bardağı uzun süre kullanmak ile kan kurşun düzeyleri birkaç misline çıkabilir.
Üstelik keşfedilmeyi bekleyen çok sayıda vitaminin var olduğu düşünülüyor. Bundan ötürü, özel bir durum olmadıkça, sağlık için en iyi olanı her zaman için doğal olanıdır diyebiliriz.

Vitaminleri yağda çözünen (A,D,E,K) ve suda çözünen (diğerleri) olarak iki grupta toplayabiliriz

VİTAMİN

GÖREVİ

EKSİKLİK
GIDALAR

FAZLALIK

A

Işığın algılanması, hücresel gelişimin devamlılığı, vücudun savunma sisteminin sağlıklı çalışması

Gece körlüğü, göz kuruluğu, korneal bozukluklar, iltihaba yatkınlık

Karaciğer, yumurta sarısı, tereyağı, süt, koyu yeşil ve sarı sebzeler

Kafa içi basınç artışı, cilt döküntüleri, karaciğer bozuklukları, kellik, kas ve kemik ağrıları, kanda yağ yüksekliği, fetüs sorunları, sarımsı cilt rengi, akciğer kanseri riski artışı, kırıklar

D

Kalsiyum, fosfor metabolizması, kemik diş sağlığı, beyin hücrelerinin gelişimi

Kemik, diş, mine bozuklukları, kanda kalsiyum fosfor düşüklükleri

Süt, balık ve yağı, karaciğer, yumurta sarısı

Yumuşak doku kireçlenmeleri, böbrek hasarı, ruh sağlığı sorunları

E

Oksijen radikallerinin temizlenmesi

Nadiren gözükür

Sıvı yağlar, çerez

Anemi, savunma sistemi yetersizlikleri, beyin kanaması riskinde artış

K

Pıhtılaşma, kemik yapının oluşturulması

Kanama

Yeşil yapraklı sebzeler, meyve, süt ürünleri, sıvı yağlar, et, tahıl

Nefes darlığı, kızarma

B1

Sinir hücrelerinden sinyal iletimi, enerji üretimi

Halsizlik, baş ağrısı, sinir sistemi bozuklukları, kalp yetmezliği, hafıza sorunları

Çerez, baklagiller, buğday, et

Halsizlik, kabızlık, kasılmalar

B2 riboflavin

Bir çok metabolik reaksiyon için gerekli

Ağızda ve dilde hassasiyet, kızarıklıklar, kansızlık, ciltte sorunlar

et, çerez, baklagiller

Bilinmiyor

B3 niasin

Enerji oluşumu

İshal, bunama, uykusuzluk, ciltte döküntüler, baş dönmesi, yanma hissi

Et, çerez, baklagiller

Yüzde kızarma, kan şekeri yükselmesi

B5 pantotenik asit

Enerji, yağ ve kolesterol metabolizmaları

Bilinmiyor

Yumurta sarısı, karaciğer, maya, tahıl

Ödem, halsizlik, eklem ağrıları, ishal

B6

Protein metabolizması, enerji oluşturulması

Ağız, dil ve cilt bozuklukları, huzursuzluk, depresyon, kansızlık

Tahıl, karaciğer, çerez, muz, fasülye

Sinir sistemi bozuklukları, ışık hassasiyeti

B7

biotin

Yaygın hasarlanma

Cilt saç sorunları, tırnak kırılmaları, anemi, depresyon, halsizlik, iştahsızlık, kas ağrıları

Mısır, soya, yumurta sarıs, sakatat, domates

B6 ve C vitaminini baskılar, ciltte döküntüler, kan şekerini yükseltir

B9

folik asit

Tek karbon metabolizması (hücre oluşumu)

Kansızlık, ağız dil yanmaları, ishal

Tahıl, karaciğer, yumurta, yapraklı sebzeler

Yatkın olanlarda epilepsi, sinir sistemi bozuklukları

C

askorbik asit

Antioksidan etkinlik, metabolizma

Halsizlik, depresyon, bağ dokusu bozuklukları: dişeti sorunları, yara iyileşme gecikmesi, kepeklenme, iç kanamalar

Ekşi meyveler

Uzun süren yüksek dozlarda oksidan etki, damar hasarı sonucu kalp krizi risk artışı

B12

DNA sentezi, enerji metabolizması

Özellikle vejeteryanlarda görülür. Aşırı halsizlik, kansızlık, mizaç değişimi, depresyon, uyuşmalar

Sakatat, yumurta, peynir

Halsizlik

Eser elementler
Arsenik: Aslen zehirli bir madde olarak bilinmesine rağmen, üreme için eser de olsa gerekli bir elementtir.

Krom: İnsülin etkisini arttırarak kandaki insülin seviyelerinin düşmesine, böylece metabolik verimin yükselip kilo verilmesine yardımcı olur. İnsanda eksikliği sadece damardan beslenenlerde gösterilmiş olmasına rağmen, sağlıklı bireylere verilmesi ile bu olumlu etki artabiliyor.

Bakır: Enerji üretimi ve antioksidan özellikleri ile öne çıkan bir elementtir. Eksikliği oldukça nadir gözükmekte olup bulgular olarak cilt ve saçta pigment eksikliği, diş çürümeleri, kansızlık görülür.

Flor: Kemik ve diş minesinin yapısı için oldukça gerekli. Azlığında diş çürümeleri, fazlalığında kireçlenmeler ve diş bozuklukları çıkmakta.

İyot: tiroid bezi için elzem bir element. Eksikliğinde guatr, tiroid hormon azlığı, iyot fazlalığında tersi durumlar gelişip vücudun tümünü olumsuz etkileyen sorunların oluşmasına sebep olabilir.

Demir: kan ve özellikle sindirim sisteminin sağlığı için çok önemli olmakla birlikte eksikliği en çok rastlanan elementtir. Eksikliğinde kansızlık, tırnak ve saç bozuklukları, dil hassasiyeti, sindirim sistemi sorunları görülüyor.

Manganez: Antioksidan ve enerji üretimi için önemli bir element. Eksikliği çok iyi bilinmemekle birlikte saç ve tırnak değişiklikleri, kolesterol azlığı görülebilir.

Molibden: Antioksidan sistemlerde kullanılan bir element. Eksikliğinde omurga sorunları, ankilozan spondilit hastalığı, trigliserid yüksekliği kanserde artış görülebilir.

Selenyum ve Sülfür: Antioksidan, ağır metalden koruyucu ve tedavi edici ve tiroid hormon destekleyicisi olarak etki ediyor. Eksikliğinde kalp, cilt, tırnak eklem hastalıkları ve kanser riskinde artış olabilir. Fazlalığında sinir sistemi rahatsızlıkları, saç dökülmeleri, tırnak bozuklukları olur.

Çinko: Hızlı üreyen hücreler için oldukça önemli olup eksikliğinde gelişme gerilikleri, saç dökülmeleri, sindirim sistemi bozuklukları, davranış bozuklukları, sık hastalanma görülür. Fazlalığında mide ülserleri, bakır eksikliği, iyi huylu kolesterolün azalması olur.

Kobalt: Vitamin B 12'nin yardımcısıdır. Kan yapımı ve sinir sisteminin verimi için gereklidir. Eksikliği B12 eksikliği ile uyumludur.

Nikel: C vitamininin yardımcısıdır ve vücuttaki hormon metabolizması için gereklidir. Eksikliği C vitamini eksikliği gibidir.

Kalay:
böbrek üstü bezleri ve kalbin pompalama gücü ile ilişkilidir. Eksikliğinde kalbin kısmi yetmezliği, baş ağrıları, saç dökülmesi duyma bozukluğu, halsizlik ve depresyon ortaya çıkar.

Bizmut: sindirim sisteminin düzgün çalışması için gerekli.

Lityum: sindirim sistemi ve beyin işlevleri için gereklidir.

Vanadyum: eksikliğinde omurga bozuklukları, kolesterol yükselmeleri üreme yeteneğinin azalması görülür. Fazlalığında davranış bozuklukları, bağışıklığın azalması, artrit, ve dilin yeşil renkli olması gibi ilginç bulgular çıkabilir.

Boron: Bilindiği kadarıyla zaruri bir element olmamakla birlikte osteoporoz tedavilerine yardımcı olmakta. Zihinsel açıklığı arttırmakta, fazlalığında ise saç dökülmesi, manganez, B2 ve B6 vitaminlerinin eksikliğine yol açabilmekte.

Stronsiyum: insan için gerekli bir element olmadığı düşünülmekle birlikte alımının azlığında büyüme geriliği, diş çürükleri ve kemik ağrıları olur. Osteoporozu tedavi edici dozlarda kan pıhtılaşması, bayılmalar, karın ağrıları ve hafıza sorunları oluyor.

Bromin: insan için gerekli olmamakla beraber uykuya yardımcı olması ve konvülziyon eşiğini yükseltmesi açısından önemli. Ancak, brominin çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite sendromuna yol açtığı tespit edilmiş. Bulunduğu ortamlar: bazı halılar ve şilteler, yangın söndürücüler.

Gümüş: Bağışıklık sistemini güçlendirir ve beyinde sinyal iletimini kuvvetlendirir.

249 77 00 'ı arayarak randevu alabilir
ve ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz.